CYMRAEG  |  ESPAÑOL  |  ENGLISH
Cof Patagonia

A hon yw ein gwlad. Rhown fawl i'n tadau
O ddiwyd antur. A'r Breuddwyd yntau:
Y tir pell, hwy a'i gwelsant o'r pyllau
A chyrchu'r haul o lwch oer chwarelau
Troi'r tywod yn ardd flodau: Arloeswyr!
Hwynt-hwy fydd arwyr haneswyr oesau

R. Bryn Williams, 'Patagonia'



Mae'r gyfres Cof Patagonia yn edrych yn ôl ar hanes y Wladfa drwy gyfres o luniau a chyfweliadau. Mae hanes ein cyswllt gyda'r ardal yma ar ochr arall y byd yn mynd yn ôl bron i ganrif a hanner bellach, a mae'r rhaglen yn ymgais i edrych ychydig ar hanes y Wladfa a'i thrigolion Cymraeg eu hiaith yn ystod y ganrif ddiwaethaf, canrif a welodd dirywiad yn statws y gymuned Gymraeg i rhan helaeth. Serch hynny, gorffennodd y ganrif honno ar nodyn o obaith, wrth i'r diddordeb a'r ymroddiad i'r iaith godi'n sylweddol; gwelir dipyn o ailgydio yn y llinyn cyswllt rhwng Cymru a'r Wladfa erbyn hyn.

Ceir mwy o wybodaeth yn y tudalennau hyn am y cyd-destun hanesyddol o'r dechrau, gyda llinyn hanes yn rhoi amlinelliad o'r digwyddiadau pwysig. Daeth y mewnfudwyr cyntaf ar y Mimosa i wlad anial ac estron i greu talaith Gymreig crefyddol, gan ddianc o dlodi a gorthrwm diwyllianol. Dros ganrif a hanner yn ddiweddarach, mae hanes eu datblygiad fel cymuned yn gymysgedd o lwyddiant a methiant, gyda'u ffawd yn rhan o'n hanes ni yma'n Nghymru gymaint a wladwriaeth yr Ariannin.

Mae'r llinell yn eich tywys trwy'r prif ddigwyddiadau. Ceir hefyd llyfryddiaeth a dolenni ar y we i chi gael ddarganfod mwy am yr ardal diddorol yma, yn ogystal â gwybodaeth ar sut i hel achau ac i ddarganfod mwy am y Wladfa a'i phobl.

Cynnwys y wefan gan Aelwyn Williams o Cwmni Pawb, gyda diolch hefyd i Mary Simmonds, Elvey Macdonald ac i Edi Dorian Jones am y gwaith archifo a'r ffotograffiaeth.