Darn bach o hanes

Y Cae Ras
Dylan Ebenezer

Dylan Ebenezer

Dydd Gwener, 3 Mai 2013, 12:09

Mae’r byd pêl droed yn newid yn frawychus o gyflym – ond ma’ hi’n braf bod ’na rai traddodiadau yn parhau.

Pnawn Llun bydd na ddau glwb yn cwrdd yn Wrecsam i gystadlu am Gwpan Cymru. Yn union fel digwyddodd 135 o flynyddoedd yn ôl.

Y Cae Ras yw cartref ysbrydol y rownd derfynol – ond ym Mharc Acton oedd y gêm gyntaf yna. Doedd dim cwpan chwaith oherwydd diffyg arian yn nyddiau cynnar iawn y Gymdeithas Bêl Droed. Bu’n rhaid i’r enillwyr cyntaf, Wrecsam aros am flwyddyn cyn derbyn eu medalau.

Ond erbyn i’r rownd derfynol gyrraedd y Cae Ras am y tro cyntaf ym 1880 – roedd yna gwpan gogoneddus hefyd. Ac mae hi’n anhygoel meddwl bydd y clybiau flwyddyn yma yn sefyll ar yr un darn o dir – ac yn cystadlu am yr un cwpan.

Wel dim yn union yr un cwpan – copi sy’n cael ei gyflwyno erbyn hyn – ond roedd y gwreiddiol yn parhau i gael ei ddefnyddio tan 2002.

Roedd cyn Ysgrifennydd y gynghrair, John Deakin yn poeni gymaint am ddiogelwch yr hen dlws hyfryd fel ei fod yn cadw’r cwpan yn ei stafell wely cyn gemau mawr – dwi ddim yn siŵr os oedden nhw yn rhannu gwely cofiwch.

Daeth y tlws o gwmni mawreddog yn Llundain – JW Benson of Old Bond Street – a ma’ nhw wedi creu campwaith.

Oes gafr eto? Wel, oes. Ma’ na ddwy ar y cwpan yma – yn sefyll yn falch ar y naill ochr. Ar y brig mae ‘na ddraig gydag un troed ar y bel – a dau beldroediwr barfog yn eistedd ar y gwaelod.

Ma’ hi’n anodd credu bod 7 mlynedd wedi pasio ers i’r gêm fawr gael ei chynnal ar y Cae Ras ddiwethaf – y blynyddoedd wedi hedfan ers i’r Rhyl ennill yn erbyn Bangor o 2-0.

Wrth i’r gystadleuaeth ddychwelyd i Wrecsam mae clwb y cwpan yn y blynyddoedd diweddar yn ôl hefyd – Bangor wrth gwrs.

Mae record Y Dinasyddion ers i Nev Powell gyrraedd y clwb yn 2007 yn rhyfeddol. Enillodd Nev y gystadleuaeth yn ei dymor cyntaf yn 2008 – a’r ddau dymor nesaf hefyd – hat trick hyfryd o lwyddiant.

Er colli yn y rownd derfynol yn erbyn Llanelli yn 2011 – ma’ nhw yn ôl eto yn ceisio codi’r cwpan am y 9fed tro yn eu hanes. Dim ond Wrecsam, Caerdydd ag Abertawe sydd wedi gwneud yn well.

I rywun fel fi sy’n dwli ar ystadegau ma’ hi werth nodi mae Llanelli yw’r unig glwb i ennill yn erbyn Bangor yng Nghwpan Cymru yng nghyfnod Powell wrth y llyw. Ar ôl ennill y rownd derfynol yn 2011 – mi wnaeth Y Cochion hefyd ennill yn eu herbyn yn y drydedd rownd yn 2012.

Tase Bangor yn llwyddo dyma fydd y 6ed tro iddyn nhw ennill y gystadleuaeth ers 1998 – gan gyrraedd y rownd derfynol ar dri achlysur arall. 9 ffeinal mewn 15 mlynedd – cewri’r cwpan go iawn.

Mae hi’n stori hollol wahanol o ran Prestatyn wrth gwrs. Dyma’r tro cyntaf iddyn nhw gyrraedd y rownd derfynol – byddai codi’r cwpan am y tro cyntaf yn golygu hefyd lle yn Ewrop am y tro cyntaf. Am ddwbl byddai hynny.

5 mlynedd sydd yna ers i’r clwb gyrraedd Uwch Gynghrair Cymru – ma’ hi wedi bod yn dipyn o daith mewn cyfnod byr iawn. Mae nifer o’r chwaraewyr dal yno o’r cyfnod yn y cynghreiriau is – ac mae yna deimlad o berthyn ymysg y garfan.

Dyna yw cyfrinach Prestatyn. Chwaraewyr lleol – sy’n barod i frwydro am bopeth. Gobeithio na fydd Neil Gibson yn cwyno – ond ma’ nhw’n debyg i’r Crazy Gang yn Wimbledon yn yr 80’au!

Casgliad o chwaraewyr gonest sy’n mwynhau profi pawb yn anghywir. Dwi ddim yn siŵr pwy yw Vinny Jones Gerddi Bastion chwaith cofiwch!

‘Crazy’ neu beidio fe synnodd Wimbledon bawb wrth ennill Cwpan Lloegr yn erbyn Lerpwl ym 1988 – sgwn i os yw gwyr gwallgof Neil Gibson yn gallu gwneud yr un peth yng Nghwpan Cymru?