Sgorio’n dathlu pen blwydd yn 25 mlwydd oed

Arthur Emyr
Seiriol Hughes

Seiriol Hughes

Dydd Iau, 5 Sep 2013, 09:39

Bum mlynedd ar hugain yn ôl yn 1988, roedd Ian Rush yn chwarae ei bêl-droed yn yr Eidal gyda Juventus a Mark Hughes yn chwarae i Barcelona yn Sbaen, felly cafodd griw bychan y syniad o ddangos pêl-droed y cyfandir ar y teledu yng Nghymru, i roi cyfle i’r cefnogwyr ddilyn y sêr Cymreig.

Ond ar drothwy’r rhaglen newydd yn haf 1988, fe ddychwelodd Rush a Hughes yn ôl i Brydain, i Lerpwl a Manchester United!

Er hynny, darlledwyd y bennod gyntaf o Sgorio am 7.30 o’r gloch ar nos Lun y 5ed o Fedi 1988, union bum mlynedd ar hugain yn ôl ac mae’r gyfres yn parhau i ddangos pêl-droed o’r cyfandir hyd heddiw.

Cyflwynydd y bennod gyntaf un a’r chwe chyfres nesaf oedd Arthur Emyr, asgellwr i dîm rygbi i Abertawe ar y pryd.

“Fy atgofion i o’r gyfres gyntaf ydi’r bwrlwm, y cynnwrf a’r cyffro o wneud rhywbeth hollol newydd, cwbl chwyldroadol. Doedd neb yn y diwydiant teledu ym Mhrydain wedi gwneud unrhywbeth tebyg o’r blaen.

“Doedd neb chwaith yn gwybod beth i’w ddisgwyl ond roedd ‘na deimlad ei fod o’n syniad ardderchog, a chryn edrych ymlaen at allu gwylio sêr y byd pêl-droed yn chwarae’n wythnosol.”

Ar y pryd, yr arlwy pêl-droed arferol ar y teledu oedd Match of the Day ar nos Sadwrn a The Big Match ar brynhawn Sul, gyda’r ddwy gyfres yn dangos pêl-droed yr Adran Gyntaf yn Lloegr.

Eglurodd Arthur, “Cyn i Sgorio gychwyn, doedd y sêr yma – Maradona, Rijkaard, Van Basten ac yn y blaen – dim ond i’w gweld bob pedair mlynedd yng Nghwpan y Byd. Roedd y cyfle i’w gweld nhw’n wythnosol yn fenter gyffrous iawn i ni, fel tîm.

“Roedd hi’n gam i’r tywyllwch a doedd yr un ohonon ni wedi breuddwydio bysai’r ymateb fel ag yr oedd hi, nid yn unig i Gymry Cymraeg a Chymry di-Gymraeg ond y degau o filoedd oedd yn derbyn S4C dros y ffin ar lannau Merswy ac hyd yn oed yn Iwerddon yn dod yn wylwyr pybyr, selog. Fe ddaethon ni’n ffenomenon yn sydyn iawn!”

Barcelona yn erbyn Espanyol oedd y gêm gyntaf erioed i gael ei dangos ar y rhaglen, gydag Emyr Davies, yr unig berson i weithio ar y gyfres yn ddi-dor o’r dechrau, yn sylwebu.

“Wi’n cofio bod mas yn y Camp Nou gyda Richard Morris Jones y cynhyrchydd, a cael y profiad cyntaf o geisio cael tocyn mynediad i’r wasg a’r ateb wrth y drws cyntaf oedd un gair: no!

“Rhywsut, rywfodd, fe lwyddon ni i blagio ein ffordd i mewn!

“Wi’n cofio fy nghoesau’n crynu’n y stadiwm hyd heddiw. Roedd ‘na 120,000 o bobl yn y Camp Nou y noson honno – gêm gynta’r tymor, gêm ddarbi Catalunya, gêm gyntaf Johan Cruyff fel rheolwr, ar ddechrau cyfnod mwyaf llwyddiannus y clwb erioed.

“Doedd y gêm ei hun ddim yn glasur o bell ffordd, ond o ran mawredd yr achlysur, doeddwn i erioed ‘di gweld y fath beth o’r blaen. Mae sŵn y dorf yn dal i aros yn y cof.”

Er mai pêl-droed cyfandirol oedd yn hawlio’r prif sylw, roedd pob mathau o gampau gwahanol yn cael eu dangos yn y cyfresi cynnar. Yn y bennod gyntaf, dangoswyd tenis, pêl fasged, taekwondo, badminton a rownd derfynol Pencampwriaeth Hyrlio Iwerddon Gyfan.

Yn ôl golygydd y bennod gyntaf, Robin Evans, doedd y paratoadau ar gyfer y darllediad cyntaf ddim yn hollol llyfn.

“Roedd ‘na gynnwrf ond roedd ’na anhrefn llwyr tu ôl i’r llenni. Doedd yr unedau golygu ddim yn barod felly roedd ‘na weiars ym mhobman a’r monitors ar eu pennau ei gilydd dros y lle.

“Roedd y tapiau o Sbaen wedi cyrraedd tua dau o’r gloch y bore o Heathrow, gyda dyn yn eu cludo yr holl ffordd i Gaernarfon mewn Citroen CV bach, felly o leia’ roedden ni’n gwybod bod ganddon ni rywbeth i’w roi yn y rhaglen.”

Gyda hyd yn oed llawr y stiwdio dal yn wlyb ar ôl cael ei baentio, fe syrthiodd popeth i’w le ac roedd darllediad cyntaf erioed Sgorio yn llwyddiant.

“Dwi’n cofio’r rhyddhad bod yr holl beth drosodd a bod ‘na raglen,” meddai Robin. “Fe aethon ni i gyd i dafarn y Crown i ddathlu a dwi’n cofio cael galwad gan Euryn Ogwen Williams, pennaeth rhaglenni S4C ar y pryd, yn ein llongyfarch ar y rhaglen ac ateb ar yr alwad yn y kiosk yn y Crown!”

Mae Emyr hefyd yn cofio’r daith i’r dafarn wedi’r rhaglen, “Roedden ni wedi poeni faint o lwyddiant fyddai’r rhaglen gan bod Mark Hughes ac Ian Rush wedi dod adref, ond roedd ’na diddordeb ac ymateb mawr yn y Crown y noson honno. Dyna wnaeth i mi sylweddoli fe all y rhaglen yma fod yn eitha’ llwyddiannus.”

Atgofion melys sydd gan Arthur o ddyddiau cynnar y gyfres, “Roeddwn i a phawb oedd yn gysylltiedig gyda’r prosiect reit o’r cychwyn yn lwcus i fod yn rhan ohono, ac mae’n dyst i gryfder y cynnwys bod y rhaglen yn dal i fynd – doedd neb ar y cychwyn yn breuddwydio y byddai hi’n mynd cyhŷd.”

Gan gofio mai egin syniad gwreiddiol y rhaglen oedd cael gwylio Cymro’n chwarae’n La Liga, bum mlynedd ar hugain yn ddiweddarach, o’r diwedd, fe fydd hynny’n digwydd y tymor hwn, gyda Gareth Bale yn barod i wisgo crys enwog gwyn Real Madrid.