15 Ionawr

 

Ar y diwrnod yma ym 1958 llwyddodd Cymru i gymryd cam sylweddol tuag at cyrraedd rownd derfynol Cwpan y Byd am y tro cyntaf yn eu hanes.

Cafwyd goliau gan Ivor Allchurch a Dave Bowen wrth i dîm Jimmy Murphy ennill 2-0 yng nghymal cyntaf eu gêm ail gyfle yn erbyn Israel yn Tel Aviv.

Trefnwyd y gêm ail gyfle wedi i pob tîm yng ngrwpiau rhagbrofol Affrica ac Asia wrthod chwarae yn erbyn Israel am resymau gwahanol.

Ar ddechrau 1957, penderfynodd Twrci dynnu yn ôl o’r rowndiau rhagbrofol mewn protest wedi i Fifa eu gosod yng ngrwpiau rhagbrofol Asia yn hytrach na grwpiau rhagbrofol Ewrop, felly camodd eu gwrthwynebwyr, Israel, ymlaen i’r ail rownd heb chwarae gêm.

Yn yr ail rownd, roedd Israel mewn grŵp gydag Indonesia, Yr Aifft a Sudan, ond roedd mwy o gur pen i ddod i Fifa.

Gwrthododd Indonesia deithio i chwarae gêm yn Israel gan fynnu chwarae mewn gwlad niwtral, a phan gwrthodwyd eu cais gan Fifa, penderfynodd Indonesia dynnu yn ôl o’r gystadleuaeth.

Cyn pen dim roedd Yr Aifft wedi cyhoeddi eu bod nhw’n tynnu yn ôl o’r gystadleuaeth hefyd, gan adael Sudan a’r Israel i chwarae dwy gêm i benderfynuu pwy fyddai cynrychiolwyr Affrica/Asia yn y rowndiau terfynol yn Sweden.

Aeth y sefyllfa o ddrwg i waeth i Fifa pan gyhoeddodd Sudan nad oedden nhw yn fodlon teithio i Israel, penderfyniad oedd yn golygu byddai Israel yn cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd heb chwarae’r un gêm.

Oherwydd hyn, crewyd gêm ail chwarae arbennig lle byddai Israel yn gorfod chwarae gêm dwy gymal yn erbyn un o’r timau orffennodd yn ail yng ngrwpiau Ewrop.

Gwrthododd Gwlad Belg, yr enw cyntaf allan o’r het, y cynnig i chwarae gêm ail gyfle felly cafodd Cymru eu cyfle i greu hanes – yr unig dîm o Ewrop i gynrychioli Affrica/Asia yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd!