Y Tyrchwyr

Iolo yn twrio i fywyd y tyrchwyr dirgel

Mewn cyfres natur newydd ar S4C, bydd y naturiaethwr Iolo Williams yn tyrchu i fywydau cudd rhai o'r mamaliaid bach mwyaf amlwg ac annwyl yng nghefn gwlad Prydain.

Rydym yn gwybod rhywfaint am gwningod, moch daear, a hyd yn oed llygoden bengron y dŵr ond mae ein gwybodaeth yn deillio o wylio eu hymddygiad ar wyneb y tir. Gan eu bod yn byw o dan y ddaear ac fel arfer yn effro yn ystod y nos, nid yw'r darlun yn gyflawn. Dyma gyfle felly i weld sut mae'r anifeiliaid hyn yn bihafio dan ddaear. Drwy adeiladu cartrefi ffug, cawn weld sut y mae'r tyrchwyr hyn yn byw o ddydd i ddydd.

Roedd y profiad o weld yr anifeiliaid yn eu cynefin yn un arbennig i Iolo, sy'n byw yn Llanwddyn.

"Mae gen i ddiddordeb mewn bywyd natur o bob math. Ers yn fach dwi wedi bod wrth fy modd yn mynd i Lyn Efyrnwy i weld byd natur yno. A dwi'n gwybod cryn dipyn am yr anifeiliaid uwch y ddaear, ond y nesa' peth i ddim am eu bywydau nhw o dan y ddaear. Roedd hi'n braf cael gweld mwy a chreu darlun cyflawn o batrwm eu bywydau."

Yn ystod y gyfres byddwn yn gweld yr anifeiliaid yn cynefino yn eu cartrefi newydd; sut maen nhw'n ymddwyn, yn nythu, ac yn magu'r rhai bach o dan y ddaear. Mae Iolo'n teimlo bod y profiad wedi cyfoethogi ei wybodaeth o'r tyrchwyr a'u ffordd o fyw.<.

"Fe wnes i ddysgu cryn dipyn. Rydyn ni'n gweld pethau yn ystod y gyfres sydd erioed wedi cael eu gweld o'r blaen. Roedd o'n gymaint o agoriad llygad - hyd yn oed i'r arbenigwyr."

Bu'r cynhyrchwyr yn ffilmio cartrefi ffug y tyrchwyr yn Nyfnaint ond yn ôl yng Nghymru, byddwn hefyd yn gweld y mamaliaid yn eu cynefin naturiol yng nghefn gwlad. Bydd Iolo hefyd yn holi sawl arbenigwr o Gymru am fywyd y tyrchwyr.

Meddai cyfarwyddwr a chynhyrchydd Y Tyrchwyr ar ran cwmni Telesgop, Richard Rees, "Doedd hyn erioed wedi cael ei wneud o'r blaen, sef creu'r cartrefi er mwyn ffilmio'r anifeiliaid dan ddaear. Roedd hi hefyd yn anarferol eu gweld nhw'n ymddwyn, nythu a magu o dan y ddaear. Roedd e'n brofiad rhyfedd ac anarferol iawn."